Мамилелердин негизи – көрө албастыктын жоктугу

Мейли, душманыбызга кокустан Бакыт келсе да, досубузга келбесе болду; Биз биринчисине чыдоого даярбыз, Бирок экинчисин көтөрө албайбыз. 
Джонатан Свифт

Өз ара мамилелердин маанисине баа жетпейт. Адам баласы кичинекей кезинен эле бүтүндөй курчап турган дүйнө менен мамиле курууга умтулат. Бул анын табиятында бар. Ар бир айтылган сөз, ар бир олдоксон кадам наристени мамилелердин укмуштуудай дүйнөсүнө жетелейт. Бул логикага сыйбаган багыттарда сүзүп жүргөн, кээде бири-бирине карама-каршы келген, ал эми кээде бул чексиз дүйнөнүн чегинен чыгып кеткен ар кандай жандыктарга бай бүтүндөй бир океан. Жана жашоонун ушул океан агымында биз эң негизги үч рухий жолду бөлүп көрсөтө алабыз: иш-аракет жолу, баш тартуу жолу жана жан аябастык жолу. Булардын ар биринде мамилелер ар кандай деңгээлде кездешет.

Иш-аракет жолунда негизги басым адам ээ болууга тийиш болгон белгилүү бир көндүмдөргө жасалат. Бул жерде ал жыйынтыкка жетүү үчүн аракет кылып, бир нерсе жасашы керек. Мамилелердин кандайдыр бир мааниси бар, бирок алар экинчи планда турат. Бул жолдун негизги максаты – жүрөктү тазартуу.

Баш тартуу жолунда мамилелер эч кандай роль ойнобойт. Мамилелер канчалык аз болсо, ошончолук жакшы. Адамдар рухий практиканын мындай түрлөрү менен алектенүү үчүн обочолонуп, жалгыз калышат жана бул муктаждыктан оолак болууга аракет кылышат. Мунун ар кандай мисалдары бар.

Жан аябастык жолу – өзгөчө жол. Эгерде калган бардык жолдор адамдан жогорку квалификацияны талап кылса, анда бул жол мындай квалификацияны талап кылбайт.

Иш-аракет жолу жакшы төрөлүүнү, кайрымдуулук иштерин жасоо үчүн кандайдыр бир каражаттардын болушун талап кылат.

Баш тартуу практикасы менен алектенүү үчүн адам өтө жогорку деңгээлдеги обочолонууга жана байланбастыкка ээ болушу керек.

Жан аябастык жолунун квалификациясы өзгөчө. Ал көрө албастыктын жоктугунда жатат. Жана бул абдан маанилүү нерсе, анткени ал ар кандай мамилелердин негизи болуп саналат. Атаандаштык ниети - мыкты болууга, жогору болууга же кандайдыр бир өзгөчө сый-урматка ээ болууга болгон каалоо – биздин баарлашуубузду буза турган нерсе. Бул байланыштардын, мамилелердин бузулушуна алып келген фактор. Көрө албастыктын жоктугу – жан аябастык жолундагы биздин негизги квалификациябыз.

Квалификация деген эмнени билдирет?

Эгерде адам бир нерсе менен алектенип, бирок ошол эле учурда ал үчүн зарыл болгон квалификацияга ээ болбосо, анда натыйжа кандай болот? Мындан кандайдыр бир жыйынтык чыгабы? Биз кээде баланын чоңдорду туурап, китепти алып, окуп жаткандай түр көрсөткөнүн көрө алабыз. Анын окуу үчүн элементардык квалификациясы жок. Ал тамгаларды билбейт, ошондуктан саптарды бойлой колун жүгүртүп, бир нерселерди күбүрөнүп, эриндерин кыбыратып, кандайдыр бир сөздөрдү айтат... Ошол эле учурда анын китеби тескери карап турат. Анын квалификациясы жок. Ошондуктан натыйжа кандай? Эч кандай. Мамилелерде да дал ушундай. Эгерде квалификация жок болсо, эгерде көрө албастык бар болсо, биздин мамилелерибиз тууроо формасын алат. Адам бир нерсе менен алектенип, бирок ошол эле учурда аны менен алектенүү үчүн зарыл болгон квалификацияга ээ болбосо, ал болгону кандайдыр бир форманы туурайт. Ал бул процесстин кандайдыр бир тышкы бөлүгүн туурайт, бирок ал эч качан жыйынтыкка жетпейт. Ал маңызын түшүнбөйт. Мамилелер ийгиликке алып келиши керек.

Көрө албастыктын жоктугу – биздин бардык эмгегибиз жемиш берип, ийгиликке жетиши үчүн сакталышы керек болгон шарт. Бул ийгилик «Шримад Бхагаватамдын» биринчи аятында жазылган нерседе жатат: Сатйам парам дхимахи – Абсолюттук Акыйкатка медитация кылуу. Акылыбызды Абсолюттук Акыйкатка буруу жана Аны менен жүрөк аркылуу биригүү – бул акырында жетүүбүз керек болгон натыйжа. «Сүйүү – бул бири-бирин кароо эмес, чогуу бир багытты кароо». Антуан де Сент-Экзюпери ушундай деген. Сүйүү жолу же жан аябастык жолу баарлашууга негизделген, анын практикасы баарлашууга негизделген жана жан аябастыктын негизи кызматташтык болуп саналат. Атаандаштык өзүмчүлдүктүн кандайдыр бир негизи же пайдубалы болгон сыяктуу эле. Өзүмчүлдүк атаандаштыкка негизделген. Көрө албастык – бул атаандаштык, көрө албастыктын жоктугу – бул кызматташтык. Жана адам эгерде кызматташууну үйрөнсө, анда ал мамиле курууда бир нерсеге жеткенин түшүнө алат. Жана көрө албастык жок коом, атаандаштык жок коом пайда болгондо, бул Вайкунтха деп аталат – тынчсыздануулар жок жер.

Башкача айтканда, бул коомдогу мамилелер чексиз илхамдын агымын бөлүп чыгарат. Анткени көрө албастыгы жок адам бир гана нерсени жасайт – ал башкаларды шыктандырууга аракет кылат.

Көрө албастык – бул өзүнүн толук эместигин сезүү, бул бир нерсенин жетишсиздигин сезүү. Жалпысынан алганда биз баарыбыз буга программаланганбыз. Эгерде кимдир бирөөдө бир баалуулук көбүрөөк болсо, демек менде азыраак дегенди билдирет. Биздин аң-сезимибиздин чектелгендигинен жана жалпысынан дүйнө чексиз экенин жана бул жерде баарына баары жетерин түшүнбөгөндүктөн, адамда эгер кимдир бирөөгө пирогдун чоң бөлүгү тийсе, анда мага азыраак тийет деген түшүнүк пайда болот. Жана адамдар тынымсыз ушул бир пирогду бөлүшүп, бири-бирин түртүшөт. Жан аябастыктын же сүйүүнүн жоктугу аларды ушуга түртөт.

Мамилелерибизден өзүмчүлдүк жоголгондо, биз Абсолюттук Акыйкаттын көз карашы боюнча сүйүү тынымсыз көбөйүп, чексиз өсөрүн жана ал баарына ашыгы менен жетерин түшүнөбүз. Адам бул сүйүү менен байланышканда, анда ашып-ташыган сезим пайда болот. Адам көрө албастык кылбаганда, адамда бардыгы ашып-ташып турганда, ал ошол эле учурда өзүн корголгондой сезет.

Көрө албастыктан арылуунун ар кандай ыкмалары бар, бирок бул ыкмалардын баарынын башкы принциби бар. Бул принцип көрө албастыктан толук арылган инсандардын улуу иштери жөнүндөгү окуяларды угууда жатат. Ведаларда, байыркы ыйык жазууларда мындай окуялар абдан көп. Бирок Бхагавад-Гитага жана Шримад-Бхагаватамга өзгөчө көңүл буруу керек, анткени бул китептерде Абсолюттук Акыйкат - бардык себептердин себеби экендиги сүрөттөлөт. Анткени дал ушул Абсолюттук Акыйкат көрө албастыгы толугу менен жок инсан болуп саналат...